Grímsey
Grímsey á Steingrímsfirði er stærsta eyja fyrir Ströndum. Í Grímsey var fyrrum býli og fram á 20. öld höfðu menn vetursetu á eyjunni og verbúðir. Í eyjunni var reistur viti 1915 og síðan endurbyggður 1949, eftir að sprengjuflugvél hafði eyðilagt hann með skotárás í síðari heimsstyrjöld.
Eyjan er kennd við Grím Ingjaldsson sem kom í landaleit frá Noregi og var vetur í eynni ásamt fólki sínu. Frá Grímsey sótti hann sjó með húskörlum sínum og í einum róðrinum veiddi hann marbendil á Steingrímsfirði. Marbendill er þjóðsagnavera sem lifir á hafsbotni og hefur mannsmynd. Spádómsgáfa þeirra er einstök og því bað Grímur hann um að spá fyrir sér. Sonur hans Þórir lá þá í selbelg í stafni fleysins. Marbendillinn svaraði: „Eigi þarf eg að spá yður, en sveinninn sem liggur í selbelginum mun byggja land og nema, er meri yðar leggst undir klyfjum."
Síðar um veturinn týndust Grímur og húskarlar hans í fiskiróðri. Þau feðgin fóru um vorið úr Grímsey yfir í Breiðafjörð og höfðu vetursetu á Skálmarnesi á Barðaströnd. Þar stóð merin Skálm uppi allan veturinn og lagðist aldrei niður. Á nýju vori rættist spádómur marbendilsins því merin gekk fyrir þeim þar til þau komu til Borgarfjarðar, þar sem sandmelar tveir voru. Þar lagðist Skálm niður undir klyfjum og nam Þórir land að Rauðamel hinum ytra og varð höfðingi mikill. Hann var kallaður Sel-Þórir.
Refir voru aldir um skeið í Grímsey á fyrri hluta 20. aldar. Yrðlingar voru fluttir út í eyjuna fyrri hluta sumars og sleppt þar, en síðan veiddir að vetrinum þegar skinnin voru fallegust og verðmætust. Fóður varð að flytja til refanna að einhverju leyti en annars fæddu þeir sig sjálfir. Mikil lundabyggð er í Grímsey og hægt er að komast í skoðunarferðir út í eyjuna frá Drangsnesi með bátnum Sundhana ST 3.
Lítið er um ferskvatn í Grímsey en uppspretta ein finnst í klettum vestan til á eynni. Heitir þar Gvendarbrunnur eftir Guðmundi biskupi góða sem vígði hann og er þar síðan ávallt ferskt vatn að finna, sama hversu miklir þurrkar eru eða frostharka.
Þjóðsagan um Grímsey og Kerlinguna
Þjóðsagan segir að Grímsey hafi orðið til í árdaga þegar þrjú tröll ætluðu sér að grafa Vestfjarðarkjálkann frá meginlandinu og stofna þar tröllaríki. Öll tröll höfðu þá hrökklast undan landnámi mennskra manna vestur á firði ákváðu þrjú nátttröll að moka sund milli meginlandsins og Vestfjarða, stofna þar tröllaríki og búa þar í friði fyrir mannfólkinu. Sér til gamans ákváðu þau að búa til eyjar af öllu því efni sem myndaðist af mokstrinum.
Tröllunum sem mokuðu að vestanverðu inn Gilsfjörðinn tókst að mynda þær óteljandi eyjar sem finnast á Breiðafirði, en tröllkerlingunni sem baslaði austanmegin inn Kollafjörðinn, tókst aðeins að mynda nokkra varphólma og blindsker. Tröllin voru áhugasöm um verkið og gáðu ekki að sér í tíma. Sólin reis á himni og urðu þau að leita skjóls í skyndi til að daga ekki uppi. Tröllin í Gilsfirði hlupu yfir Steinadalsheiði út Kollafjörðinn og urðu að steinum í Drangavík við Kollafjarðarnes.
Kerlingin sem mokaði að austanverðu náði að stökkva norður yfir Steingrímsfjörð og staðnæmdist hjá klettabelti sem Malarhorn heitir, þar sem kauptúnið Drangsnes stendur og er kennt við kerlinguna. Þar hafði hún geymt uxa sinn meðan hún sinnti mokstrinum. Þegar hún sá hvað henni hafði gengið illa að fylla upp í Húnaflóann og búa til eyjar, náði hún ekki upp í nef sér fyrir bræði og henti skóflunni af alefli í Malarhornið. Við það spratt úr því spilda með uxanum og öllu öðru sem á því var og myndaði Grímsey sem er stærst eyja á Húnaflóa. Í því náði sólin að skína á kerlinguna og hún varð að drangi þeim sem stendur í þorpinu.
Þarna stendur kerla síðan við fjöruborðið og horfir á uxa sinn sem dagaði uppi við norðurenda eyjarinnar og stendur þar bergnuminn. Þessari sögu til sönnunar segja menn að grjótlagið í eyjunni sé allt hið sama og í Malarhorni.